Onderzoek & Symboliek
De kiem van Bassania lag niet in een boek, maar in een ontmoeting met een beeld. Tijdens een bezoek aan een oud klooster in Nederland viel ons oog op een schilderij van de kruisiging waarop, onverwacht en onmiskenbaar, de Albanese vlag zichtbaar was. Hoe kon een symbool dat eeuwen later in gebruik kwam, verschijnen in een verbeelding van een veel oudere gebeurtenis? Die vraag liet mij niet meer los.
Rond dezelfde periode brachten archeologische opgravingen in Noord-Albanië een eeuwenoude stad aan het licht: Bassania. Een plaats die lange tijd slechts als voetnoot in de geschiedenis had bestaan. Precies in die regio hadden wij veertien jaar gewoond en gewerkt. Het voelde alsof losse lijnen samenkwamen.
Tijdens die jaren in Albanië waren mij al vaker symbolen en gebruiken opgevallen waarvan de oorsprong onduidelijk bleef, maar die verwezen naar veel oudere lagen van cultuur en geloof. Tekens in hout en steen, rituelen die herinnerden aan oeroude verhalen, en een opmerkelijke traditie van bescherming en gastvrijheid die teruggaat tot de Tweede Wereldoorlog. Steeds weer doken vragen op over wat werd doorgegeven, wat werd vergeten en wat misschien bewust uit beeld bleef.
Uit dat spanningsveld groeide het onderzoek dat uiteindelijk tot Bassania leidde. Geen academische studie, maar een zoektocht langs schilderijen, archeologische vondsten, historische bronnen en religieuze tradities. Daarbij viel vooral op hoe vaak symbolen bleven bestaan, zelfs wanneer verhalen werden herschreven of verzwegen. De terugkerende aanwezigheid van de Albanese vlag in religieuze kunst vormde een belangrijk spoor. Niet als bewijs, maar als aanwijzing dat beelden soms dragen wat niet openlijk gezegd kon worden. In tijden waarin afwijkende ideeën gevaarlijk konden zijn, werd betekenis vaak verborgen in symboliek.
Bassania beweegt zich op het snijvlak van fictie en werkelijkheid. Historische gebeurtenissen, plaatsen en figuren vormden de voedingsbodem, maar het verhaal zelf is literair en verbeeld. Niet om bestaande waarheden omver te werpen, maar om ruimte te maken voor vragen. Wat noemen we geschiedenis? Wat blijft zichtbaar, en wat verdwijnt tussen de regels, in beelden of in stilte?
Dit boek ontstond uit jaren van onderzoek, maar vooral uit verwondering. Over wat bewaard bleef. Over wat verloren ging. En over de mogelijkheid dat sommige verhalen nooit echt verdwenen zijn — alleen van vorm veranderden.